Sound & Lighting VN

Hoàn thiện hơn Nghệ thuật nghe nhìn

Thiết bị điều khiển ánh sáng SK (Lighting controller system).

Posted by tuyenphuc on 4 Tháng Bảy, 2008


Hệ thống thiết bị điều khiển ánh sáng SK (Lighting controller system).

Vì thiết bị điều khiển ánh sáng rất phong phú và đa dạng nên trong bài này, tôi chỉ giới thiệu khái quát về từng chủng loại và đặc tính của loại thiết bị này thôi.

Điều chỉnh ánh sáng đơn giản nhất có lẽ là cái công tắc (switch). Nếu chỉ có 10 đèn trở lại thì dùng nó là tiện nhất, sang hơn thì dùng cầu dao điện hay CB (circuit-breaker) cho những loại đèn có công suất lớn. Tất cả gắn trên 1 cái bảng gọi bảng điện (electric-board).

Nhưng SK hiện đại sử dụng rất nhiều thiết bị, tay đâu để điều khiển cả trăm switch bây giờ. Lúc đầu, người ta thu nhỏ bảng điện bằng cách thêm vào những thiết bị điện như micro- switch và relay từ cho dễ sử dụng. Khi có linh kiện bán dẫn thì thêm triac vào làm mạch đóng mở, cuối cùng là áp dụng kỹ thuật số (digital) như ngày nay.

Thiết bị điều khiển AS trước tiên là Power-pack. Cũng như Amplifier của AT là công suất để tải loa, thiết bị này cũng là công suất để tải đèn. Mạch điện tử biến đổi tín hiệu analog từ Controller đưa chân gate của Triac làm biến thiên dòng điện nguồn để cho ra đèn. Có thể có nhiều mạch như vậy (gọi là channel) tích hợp trong một Pack. Dòng ra của mỗi channel có thể đến 20Amps.

Có hai loại power-pack : Switching-pack chỉ đóng mở nguồn cung cấp cho đèn khi tín hiệu đầu vào lên đến ngưỡng điện thế nhất định tùy loại pack. Loại này dùng cho những thiết bị có dùng biến thế (transformer) hay motor quay, không chịu được điện áp thấp hơn điện nguồn khi hoạt động nên chỉ có 2 trạng thái : đóng hoặc mở nguồn. Loại thứ hai là Dimmer-pack có thể gia giảm tuyến tính theo tín hiệu vào. Loại này dùng cho các loại đèn đốt tim như PAR, Leko, Fresnel v.v. Mỗi channel trên dimmer-pack thường có thêm switch pre-heat để nung tim bóng đèn trước khi hoạt động, tránh trường hợp điện trở trong R của tim đèn giảm khi khí hậu lạnh, tăng công suất, làm hư hại tới pack.

Tín hiệu chuẩn quốc tế sử dụng cho Power-pack là điện thế analog biến thiên từ 0 -> 10 VDC. Vì những controller đa số cho ra tín hiệu mã DMX512 nên trước khi tín hiệu vào pack phải qua qua bộ giải mã DA (digital-analog). Dưới đây là một số hình power-pack cho các bạn tham khảo.

Dimmer-Pack

Switching-Pack

DA Decorder

Bàn điều khiển (Controller) (console) là thiết bị chính để điều khiển AS. Thông thường là một nhóm các biến trở gạt hay switch. Nếu mỗi channel chỉ có 1 biến trở thì nó là loại single preset, còn nếu có 2 thì là loại dual (double) preset. Cũng như mixer của AT, tất cả các channel đều chi phối chung bởi một biến trở chính gọi là master.

Pulsar Single Preset

Pulsar Dual Preset

Pulsar Touching

Với một số các controller, các channel tương ứng với các thiết bị AS này có thể lập trình được (programmable) thành từng cảnh (scene). Như vậy scene có nghĩa là những gì thấy được do các thiết bị AS tạo ra trong 1 thời điểm tĩnh. Thí dụ hình chụp SK đang biểu diễn cũng là 1 scene. Khi đã lập trình được nhiều scene, có thể liên kết nhiều scene này lại thành chase (chạy đuổi). Có thể thay đổi theo ý muốn tốc độ (speed) và độ dốc (slope) của chase tạo thành những hoạt cảnh AS.

NSI 32/64 /  SGM Studio 24 SC

Pulsar Masterpiece 216 /  Zero88

Ngoài ra còn có những controller chuyên dùng để điều khiển các loại đèn thông minh (intelligent) như scanner và movie head. Vì chuyên dùng nên kết cấu gọn nhẹ, lập trình nhanh hơn loại trên vì nó đã cài đặt sẵn những chế độ như lựa đèn, group v.v.

Futurelight CP-256                        F.A.L Storm

Với sự tiến triển của máy tính, có rất nhiều hãng đã viết những phần mềm (software) dùng để điều khiển AS. Những phần mềm này mô phỏng những controller AS và xuất từ computter ra mã DMX thông qua 1 thiết bị gọi là interface. Phần thiết bị rất đơn giản nhưng tính năng của loại này rất mạnh, không thua gì nhừng controller cao cấp mà có phần hơn nữa. Khuyết điểm của loại này là giao diện thao tác bị hạn chế, chỉ có mouse và thêm một ít hỗ trợ của keyboard nên sử dụng rất chậm, chỉ thích hợp với những show cố định, đã tính toán trước và không thể thay đổi lớn trong khi biểu diễn. Dưới đây là hình chụp 2 loại interface thông dụng ở VN (DMX Creator và Sunlight) và giao diện điều khiển của nó để các bạn có thể hình dung.

Thông thường, trong 1 show biểu diễn, có nhiều người điều khiển AS. Người chịu trách nhiệm chính là người sử dụng PAR controller, những người khác sử dụng moving light, lazer v.v chỉ là phụ. Sẽ có lúc tôi sẽ đề cập tới vấn đề thiết kế và chia nhiệm vụ này trong một bài viết khác.

Những thiết bị điều khiển AS cao cấp rất phức tạp so với AT. Lý do là không có cái nào sử dụng giống nhau, mỗi hãng thiết bị đã khác mà cách điều khiển đều khác nhau rất xa. Tên gọi họ đặt ra cũng vậy, chưa có một thống nhất, chuẩn chung nào cả. Muốn học cho hết được những ý đồ mà người sản xuất tạo ra cũng là một kỳ công. Thường thì mỗi người làm AS nên chọn một vài dòng controller để nghiên cứu, chứ 1 người thì không thể nhớ hết được. Tôi đã sử dụng rất nhiều, có thể nói là hầu hết những cotroller có mặt tại VN, vậy mà đi đâu cũng phải đem laptop theo để đọc lại manual. Chính vì thế mà trong bài này tôi chưa thể hướng dẫn các bạn cách sử dụng được. Mong sau này, nếu có yêu cầu cụ thể, tôi sẽ viết tiếp kỹ hơn về vài dòng controller đặc trưng.

Còn rất nhiều thiết bị điều khiển AS chưa hề hiện diện ở VN. Trên thế giới, top controller do hãng Avolites nắm với series Diamond (Diamond 3 đã có sử dụng tại VN), hiện nay đã lên Diamond 4. Giá trị của nó không thể tưởng nổi, khoảng vài trăm ngàn USD cho một hệ thống, chưa kể đèn. Phải kể thêm các hãng khác như Zero88, Celco,  Light Coordinator, Whole Hog, Light palette, Expression v.v xin mời các bạn xem các hình sau :


Bài tiếp : Các loại đèn kỹ xảo (effect).

About these ads

19 phản hồi to “Thiết bị điều khiển ánh sáng SK (Lighting controller system).”

  1. lamkhang said

    co ai chi minh choi ban phantom 1024 ko vay

  2. Chung said

    E mới mua ban dk DMX LightOn 5. Và car phần mền SLITTER 6-CH. Master SOFTWARE 2.nhung e chua bao jo sử dụng loại này. Nhờ bác bày vẽ cho e với . E cảm ơn bác nhiều

  3. Chung said

    E co 1 bàn dk master 1815 nhung chưa nao jo sử dụng. Nhờ bác bày vẽ cho e cách sd dc k ah. Thank bác rất nhiều

  4. thanhvu said

    anh nao co tai lieu ban dieu khien avolites ion 1024 thi cho em xin voi.mong may anh giup do gium

  5. tuyenphuc said

    Bạn có thể qua http://www.soundlightingvn.com/FORUM/Anh-sang/Message-1039#1039 Đây là đại diện chính thức của Avolites tại VN có thể trả lời những thắc mắc của bạn.

  6. le anh said

    hiện tôi đang tiếp nhận Pearl 2010 – Avolites. mong bạn hướng đẫn qua cách điều khiển giúp tôi.

  7. Hai lighting said

    Hi
    các bạn mình vào trang này cũng thấy rất thú vị mình làm cho nhà phân phối của hãng AVO có bạn nào muốn hỏi bất cứ câu hỏi nào ?thì up lên , minh cũng sẽ giải đáp giúp .
    Thanks !!!

  8. tuyenphuc said

    Cái này còn rắc rối hơn NSI 48/96 nữa. Tôi đã dùng qua rồi nhưng không lâu nên bây giờ quên hết rồi. Nếu có trước mặt vài ngày may ra nhớ lại.

    Em vào website này download manual về mày mò thử. Nó thuộc series sau nhưng về nguyên tắc thì cũng giống các console khác. Có vài chi tiết đặc thù riêng như về cách setting, patch v.v phải mò thôi.

  9. ETC Express 48/96 Control Console.
    with monitor
    Features
    1. 48 Channel two-scene operation
    2. 96 Channel single-scene operation
    3. 192 Channel preset memory operation
    4. 600 Cue memory
    5. 240 Submasters in 10 pages
    6. Can control up to 1,024 dimmers ( anh phúc oi dậy cho em lập trình bàn điều khiển ánh sáng này với.)

  10. tuyenphuc said

    Không thể nào hướng dẫn cách xử dụng Sunlight trong 1 bài viết. Phải khoảng trên 20 trang mới tạm đủ phần sơ lược.

    Em hãy vào http://www.nicolaudie.com/ download software , cài vào máy, mở phần help ra đọc trước. Yếu sinh ngữ thì dùng Google translate cũng tạm hiểu.

    Nếu thắc mắc về vấn đề gì, em có thể vào http://www.soundlightingvn.com/FORUM/ đặt câu hỏi.

    Tôi chỉ có thời gian trả lời những thắc mắc nhỏ thôi.

  11. Phan Thế Nhật said

    Nó là cục sunlight 512 điều khiển bằng máy tính đó.hình nó anh đã để lên rồi đó

  12. Nhat said

    anh chi em lap trinh den cho cuc sunlite 512 duoc khong a. san khau em gom 6 moving heat, 8 cay sport. 2 cay lazer 15 cua. 4 cay lazer 8 cua

  13. tuyenphuc said

    YSL là của TQ. Em phải cho biết nó là loại gì hay chụp hình đưa lên, làm sao ai biết nó là cái gì?

  14. Ngọc Lộc said

    Em có cái bàn điều khiển ánh sáng sân khấu nhãn hiệu chỉ có 3 chữ viết tắt là YSL.có bác nào biết sử dụng loại điều khiển đó làm ơn cho em xin cái hướng dẫn với. Chứ cứ để không thế này khổ thân em.
    Em cám ơn các Bác

  15. tuyenphuc said

    Avolites thì anh cũng có dùng qua, nhưng cũng chưa khá lắm vì sau này ít thực tập. Để khi nào đụng trận thực tế mới mầy mò thêm.

  16. viet nguyen said

    anh phuc su dung dc ban avolites ko a? chi giao cho em vai chieu nhe

  17. mr tech said

    đọc rồi, đọc lại, ngẫm nghĩ vẫn thấy rất hay!!! rất mong nhận được chỉ giáo của mọi người. nếu có cơ hội được học hỏi, tiếp xúc với thiết bị thì hay quá. vi là sinh viên điện tử- tự động mới tốt nghiệp nên em co nhiều thời gian, có show nào mà cho em tham gia được thì em sẵn sàng. mọi người xin liên hệ mail: phamducduy861102@yahoo.com hoặc 0907308828. rất mong được cùng làm việc với mọi người.

  18. Mr TECH said

    đọc bài này đúng là tầm hiểu biết mở rộng thêm được 10 năm công lực. Cám ơn tuyenphuc rat nhieu ! Em rất thích lĩnh vực này. Chuyên ngành của em về điều khiển tự động, vừa mới đọc thấy mình như còn rất non trẻ trong khả năng điều khiển tự động ! mong mọi người tiếp tục chia sẻ những kinh nghiệm cho em. và nếu có thể, các anh hay cho em di theo học hỏi làm việc chung với. địa chỉ mail này là của em : duc_duy814123@yahoo.com. DT : 0907.30.88.28

  19. truongqcvn said

    Híc đoc bai cua Pác Em thấy tầm nhìn của mình ra tới nửa vòng trái đất.Lần sau Pác viết cụ thể hơn nửa nhé.Em rất thính chuyên mục nầy Pác viết hay lắm
    Cảm ơn Pác rất nhìu !!!

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: