Sound & Lighting VN

Hoàn thiện hơn Nghệ thuật nghe nhìn

Basic Sound (Chương 1, Phần 1)

Posted by tuyenphuc on 6 Tháng Năm, 2008


Âm thanh cơ bản

MỤC LỤC :

Lời nói đầu.

Chương 01 : Thiết bị và dụng cụ âm thanh.

I / Các loại dây, đầu nối tín hiệu.

II / Các thiết bị thu âm (Microphone).

III/ Các thiết bị Pre-ampli (tiền khuyếch đại).

IV/ Các thiết bị kỹ xảo (effect).

V / Các thiết bị tăng âm (amplifier).

VI/ Các thiết bị phát âm (loa)(speaker).

Chương 02 : Các lý thuyết cơ bản về âm thanh.

I / Định nghĩa về âm thanh.

II / Các thông số kỹ thuật.

III/ Cách vận hành các thiết bị.

IV/ Cách thiết kế âm thanh cho một sân khấu hoàn chỉnh.

Lời nói đầu :

Trong tất cả các hoạt động về sân khấu (ca nhạc,kịch v,v), âm thanh và ánh sáng là những lãnh vực không thể thiếu được, nó hòa nhập vào chương trình như xương sống và kịch bản là linh hồn của buổi biểu diễn vậy.

Thời gian gần đây, trình độ kỹ thuật của thế giới càng ngày càng tiến triển vượt bậc. Các thiết bị nâng cấp mau chóng để đáp ứng nhu cầu thưởng thức của quần chúng. Các kỹ thuật viên chúng ta phải học hỏi nhiều để nâng cao nghề nghiệp. Vấn đề là ở VN chưa có trường lớp nào dạy bộ môn này cả, sách vở cũng quá ít, hầu hết là sách ngọai ngữ. Tất cả chúng ta đều phải học hỏi qua kinh nghiệm của người đi trước hay trong quá trình làm việc của bàn thân. Gần đây, nhờ có Internet WWW nên ta có cơ hội học hỏi thêm những tiến bộ kỹ thuật trong nghề nghiệp.

Nay tôi post lên trên blog này một số kinh nghiệm về những kỹ thuật trên. Trong bài này là những kỹ thuật cơ bản nhất mà các bạn mới vào nghề cần phải nắm bắt. Tôi sẽ post dần dần, những kỹ thuật nâng cao, xin mời các bạn comment. Xin các bạn vui lòng bổ sung thêm cho những sai sót (nếu có) trong post này vì trong kỹ thuật, không ai có thể hòan hảo cả.

Chương 01 : Thiết bị và dụng cụ âm thanh.

Phần này, xin nói trước, chỉ giới thiệu sơ lược về các thiết bị âm thanh mà thôi. Cho nên, trong khi đọc, các bạn có thể không hiểu một số vấn đề nào đó. Nó sẽ được giải nghĩa thêm vào các phần sau.

I / Các loại dây , đầu nối thiết bị .

-Dây tín hiệu :

Trong lãnh vực âm thanh, giữa hai thiết bị với nhau ,đều được nối với nhau bằng một loại dây tương tự như dây điện. Nhưng để tránh xảy ra hiện tượng noise (nhiễu), dây này được thiết kế đặc biệt hơn các loại dây thông thường. Đơn giản nhất là là một sợi dây điện nhiều sợi có bọc nhựa mềm được bao quanh bởi một lớp giáp bằng những sợi dây diện nhỏ mềm kín tất cả chu vi. Dây này được gọi là dây tín hiệu đồng trục (coaxial signal wire).Loại dây trên chỉ được dùng trong các máy dân dụng vì khả năng chống noise kém và không thể nối dài quá 3 mét (10 feet) mà không bị hao hụt tín hiệu.

Chuyên nghiệp hơn (Professional), loại dây chúng ta phải dùng là loại dây cũng có 1 giáp nhưng bao quanh 2 sợi dây điện mềm (dây balance). Tính năng loại này chống noise cao và có thể kéo dài tối đa 300 mét (1000 feet).

Photobucket

-Audio link :

Thông thường, bàn điều khiển âm thanh (sound console) đặt cách xa sân khấu biểu diễn. Nếu chúng ta phải thiết kế vài chục sợi dây tín hiệu thì quá bất tiện. Thế nên, chúng ta phải dùng một sợi dây gọi là audio-link có sẵn vài chục sợi dây tín hiệu nhỏ bên trong, hai đầu là jack XLR3 đực và cái. Thường là 12 input + 2 output hay 16 +4, 20 + 4, 24 +6 hoặc hơn nữa. Với chiều dài 100 feet, 200 feet v/v…

-Dây loa (speaker wire) :

Trên lý thuyết chúng ta có thể sử dụng bất kỳ loại dây dẫn điện đôi nào miễn nó có tiết diện đủ lớn và phân biệt được 2 sợi với nhau là có thể làm dây loa được rồi.

Trên thị trường trong nước hiện nay, thông dụng nhất cho chúng ta sử dụng là loại dây đôi do Nhật sản xuất có lớp nhựa trong cho thấy lõi bên trong hai loại dây kim loại màu trắng bạc ta gọi là – (cold) và màu đồng ta gọi là + (hot).

-Các loại đầu nối (jack, connector) :

Tất cả các loại jack đều có hai cái đi từng cặp male và female (đực và cái) . Riêng tên gọi này tiếng Việt ta dịch sát nghĩa nhất (các bạn cứ việc tưởng tượng là đủ hiểu).

Phone jack (jack 6 ly) : còn gọi là ¼” connector, khi hàn với dây tín hiệu, các bạn nhớ phân biệt ground (mát) , cold (trừ), hot (cộng) theo hình kèm sau đây. Riêng phone jack mono chỉ có hai cực thôi, trừ và mát nhập chung.

Photobucket

RCA jack (jack hoa sen) : loại này thường dùng để nối các loại máy phát nhạc (CD, Tape) với mixer ,ta chỉ cần dùng dây kèm theo máy là được.

Photobucket

XLR3 jack (jack canon) : Jack thông dụng nhất trong các loại đầu nối tín hiệu. Nó được dùng trong hầu hết các thiết bị âm thanh chuyên nghiệp. Từ microphone, mixer , effect,amplifier đều phải sử dụng nó.

Cách nối nó với dây tín hiệu như sau :

PhotobucketPhotobucket

Trong trường hợp đấu nối các loại jack có 3 cực , các bạn phải để ý tới cách đấu balanced và unbalanced (sẽ giải thích rõ vấn đề này ở chương 02 phần 1).

DIN jack (jack 5 chân) : Đó là một bộ jack đực, cái 5 cực (xem hình) dùng để nối các tín hiệu âm thanh với nhau. Trong các hệ thống âm thanh dân dụng, một cách tiện lợi và đơn giản, nó nối input output stereo của các thiết bị band, đĩa với ampli chỉ bằng độc nhất một sợi dây tín hiệu.

Jack speakon : Phần này nói tới đầu nối các thiết bị loa và amplifier. Ở các hệ thống âm thanh cũ, thường nối các thiết bị này mà không cần đầu nối, nghĩa là đằng sau amplifier và loa có những cọc điện và chúng ta chỉ cần lấy dây loa nối chúng lại theo từng cặp có đánh dấu + – là xong hoặc dùng phone jack đực cái làm đầu nối. Tuy nhiên cả hai cách này đều có những khuyết điểm : khó làm và không an toàn. Gần đây các hãng sản xuất đều dùng jack speakon vì những ưu điểm sau :

– Các chấu nối rất chắc , không thể tuột ra được.

– Một jack có thể từ 1 đến 3 way trong mỗi thùng loa (sẽ đề cập từ way sau).

-An toàn và tiện lợi cho người sử dụng.

Photobucket

6 phản hồi to “Basic Sound (Chương 1, Phần 1)”

  1. tuyenphuc said

    Có nhưng rất mắc bác ơi.
    Dây của Đức 12$/mét mà chỉ có 2x 2,5mm2.Dân HIFI mới dám chơi.
    Nò chỉ được cái mềm hơn thôi.
    Bác tăng tiết diện dây lên 4mm2 hoặc chịu khó chia làm 2 rack máy đặt sau loa, kinh tế hơn.
    Tôi có 1 ít dây xịn nhưng cũng cắt khúc 2m cho được nhiều loa.

  2. tang duc loc said

    Chao anh!
    Toi dang dung day cap dien cua CADIVI 1.5 ly# (4 ruot) lam day loa de di show cho tien (chay 1 soi cho ca Full va Sub; 1 soi 10m, 1 soi 17m), nhung am thanh xau ro ret.
    Anh co biet loai day gi chuyen dung cho loa ma re thoi, thi anh cho toi ten hieu day va noi ban( hoac so dt).Thanks, Good luck!

  3. tuyenphuc said

    -1 mét thì sự suy giảm ko đáng kể, khó nhận ra. Kẹt lắm thì xài cũng được. Balance ko thêm gì hết mà chỉ hạn chế giảm.
    -Bạn đấu như vậy là đúng, nhưng thay ring = ground.
    -Đáng lẽ balance bắt buộc phải dùng XLR3. Nhưng nhiều hãng ko có chỗ để gắn thêm jack khác nên dùng thêm 1/4″stereo. Chất lượng, kỹ thuật như nhau. Có thể dùng bất kỳ jack nào cho balance cũng được, miễn sao nó có trên 3 cực. Nói vậy chắc bạn cũng hiểu.
    -Ko đặc trưng cho gì hết, chỉ thông dụng thôi. Dòng máy châu Âu dùng loại khác.

  4. tang duc loc said

    Cam on anh Phuc da reply. anh cho hoi tiep:
    Trong truong hop Mixer gan main (khoang 1m). Nhu vay kg co suy hao. Thi giua cach dau unbalance va balance tin hieu co khac nhau kg,vi du: keu TO HON, tieng DAY HON, it nhieu hon? ( vi theo catalog thi balance se them 6db, nhung toi lam thu ma khg thay khac nhau gi ca?).
    Truong hop Power chi co 6ly unbalance, ma Mixer chi co Canon, thi ta dau Chan 2 vao Tip, chan 3 va 1 vao Ring, nhu vay co dung kg?

    Toi muon xac dinh ro la: O phan Output Mixer va Input cua Power, 6ly balance va canon balance hoan toan giong nhau?(Z, level). Neu o khoang cach gan thi dau balance hay kg cung giong nhau? JACK 6 LY va CANON khong DAC TRUNG cho Z ???

  5. tuyenphuc said

    Z của mic in là 200-600, line in là 10K. Cắm sai chắc chắn dở.
    Hầu hết mixer pro như Mackie ngõ Main out cũng là balance.(jack 1/4″ female stereo)
    Bạn dùng jack 1/4″ male stereo làm 1 đầu kia jack XLR 3, hàn dây theo như bài này là đúng kỹ thuật. Nếu dùng jack mono, kéo dài sẽ mất dải tần cao.(xem Chương 2, phần 1)

  6. tang duc loc said

    toi co mot thac mac ma khong biet hoi ai. Nho anh giai thich gium: Jack canon co phai luon la Z thap khong? Vi o phan IN cua Mixer thi jack Canon co Z thap, dung cho Mic voi ket noi Balance. Line in co Z cao, dung de cam nhac cu. Neu cam lon voi nhau am thanh se xau hon thay ro.
    Con o phan Main out cua mixer, doi khi ta gap chi co jack 6ly (Mackie 1604 vlz). Vay khi dau voi main chi co input Canon thi co gap van de gi khong (Z, muc level). Vi theo tai lieu thi neu dau balance thi output cua mixer se tang them 6db. Neu ta dung 1 soi Jack Canon-6ly de dau tu mixer den main la dung hay sai

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

»
 
%d bloggers like this: