Sound & Lighting VN

Hoàn thiện hơn Nghệ thuật nghe nhìn

Độ nhậy (Sensitivity), Chất lượng của loa?

Posted by tuyenphuc on 4 Tháng Hai, 2012


Nếu đọc bản thông số kỹ thuật của bất kỳ loại loa rời (driver) và loa nguyên thùng của bất kỳ hãng sản xuất nào, bạn cũng có thể thấy một đề mục phổ biến, là độ nhậy (sensitivity) của loa. (Để dễ hiểu, bài này chỉ đề cập đến hệ thống loa toàn giải (full-range), không tách ra nhiều loại, điển hình là 1 thùng loa HiFi). Thông số này là kết quả của phép đo số lượng dB đạt được ở khoảng cách 1 mét trước mặt loa được cung cấp tín hiệu có công suất 1 watt với tần số 1KHz. Thông số này chỉ là nét đặc trưng, đặc điểm (specificity) của loa mà thôi, không phải là để đánh giá chất lượng như đã có nhiều bạn nhầm tưởng rằng thông số này nếu càng lớn thì càng tốt. Ngay cả hãng sản xuất cũng mập mờ đánh lận con đen bằng cách bao giờ cũng có chữ “at 1KHZ” theo sau.

Xin mời xem tiếp tại:

http://www.soundlightingvn.com/Pro-Sound/Do-nhay-Sensitivity-Chat-luong-cua-loa

Posted in Sound | Tagged: , , | Leave a Comment »

Đầu năm, tản mạn về nghề thiết kế Âm thanh & Ánh sáng

Posted by tuyenphuc on 4 Tháng Hai, 2012


Khi nói về nghề Thiết kế Âm thanh & Ánh sáng, sẽ có vài bạn nghĩ rằng nghề này đã có từ lâu rồi, hay là nghề này cũng xưa như trái đất. Sở dĩ có bạn nghĩ như vậy, có lẽ vì những từ này đã xuất hiện rất quen thuộc với chúng ta trong cuộc sống đời thường, nhan nhản trên sách báo, internet v.v. Thật ra, nếu phân tích cho đúng thì ở trong nước, chưa ai (ngay cả tôi), có thể tự xưng mình thực sự là chuyên viên thiết kế về lĩnh vực này cả. Vấn đề này là cả một câu chuyện khá dài, nhân dịp đầu năm, đầu óc rảnh rang, tôi xin mạn phép mạn đàm vấn đề này cùng các bạn.

Trở lại đầu thập niên 1990, VN bắt đầu hội nhập, tiếp nhận một làn sóng kỹ thuật tràn vào, trong đó có những thiết bị AT AS vô cùng mới lạ, có những thứ mà trước đây dù có nằm mơ cũng không tưởng tượng ra được. Tôi quay trở lại nghề vào thời kỳ này sau vài năm bỏ AT qua làm nghề điện tử tự động. Vì có khuyết điểm về tai nên tôi chú tâm vào AS hơn là AT. Ban đầu, hầu hết những hệ thống AT AS ở SG đều do chuyên viên Singapore qua thiết kế, vì trình độ VN lúc đó còn quá kém, coi như chưa biết gì, chỉ biết trầm trồ khi thấy thiết bị mới. Mãi đến 95, khi đã có chút ít kinh nghiệm, tôi mới biết đến vai trò quan trọng của bộ môn thiết kế qua vài trường hợp sau:

Xin mời xem tiếp tại:

http://www.soundlightingvn.com/History/Dau-nam-tan-man-ve-nghe-Thiet-ke-Am-thanh-Anh-sang

Posted in Main | Tagged: , , | Leave a Comment »

Tự lắp ráp amli đèn (DIY your tube amplifier) (04) Cân chỉnh

Posted by tuyenphuc on 1 Tháng Một, 2012


Những thao tác cơ bản cân chỉnh tổng quát sau khi lắp ráp tube-amp.

Qua những bài viết trước, tôi đã hướng dẫn các bạn một số thủ thuật để lắp ráp tube-amp. Nhưng khi đã thực hiện xong, bạn sẽ bị đứng trước một vấn đề khá nan giải là: ‘Làm sao để khởi động amp một cách suôn sẻ và hợp lý nhất?” Vấn đề này không chỉ đơn giản là cắm tất cả đèn, câu loa và bật công tắc cho amp chạy. Nếu có sơ sót gì trong quá trình lắp ráp, bạn có thể làm amp hư hỏng không đáng có ngay tại thời điểm này. Sau đây là những hướng dẫn thao tác cơ bản từng bước để kiểm tra và khởi động tube-amp:

1/ Chưa cắm bất kỳ đèn nào, dùng cán tua vít gõ nhẹ vào những mối hàn để kiểm tra độ chắc của mối nối.

2/ Cắm đèn nắn điện vào (nếu nắn bằng diod thì bỏ qua thao tác này). Gài dây đo của đồng hồ volt (dùng đồng hồ loại hiển thị bằng kim tốt hơn loại digital) vào amp, dây đen nối xuống mass, dây đỏ nối (kẹp) vào đầu tụ lọc đầu tiên (điểm nối với ngã ra V+ của diod hay đèn nắn điện), thang đo của đồng hồ đặt ở vị trí 500 => 1000VDC. Nối dây nguồn, bật công tắc nguồn lên rồi tắt ngay (nếu dùng đèn nắn đợi khoảng 10 giây, khi volt kế lên có điện thế cực đại rồi tắt công tắc). Điện thế hiển thị bắt buộc phải giữ nguyên hay xuống rất chậm, nếu tụt nhanh hay mất hẳn là mạch lọc nguồn có vấn đề, chạm mass hay tụ lọc bị rỉ, ngược đầu v.v. Bạn phải tìm ra chỗ sai, sửa cho hết tình trạng này rồi thử lại nhiều lần rồi mới sang được bước kế tiếp.

Mời các bạn xem tiếp tại:

http://www.soundlightingvn.com/Tube-Amplifier/Tu-lap-rap-ampli-den-DIY-your-tube-amplifier-4

Posted in HiFi | Tagged: , , | Leave a Comment »

Thiết kế Ánh sáng Sân khấu Phần 01

Posted by tuyenphuc on 1 Tháng Một, 2012


(Trong ngành AT AS, có 1 bộ môn gọi là Thiết kế AT hay AS. Ở những nhà hát, show lưu diễn quốc tế, bộ môn này rất quan trọng, nó có thể định đoạt sự thành công hay thất bại của buổi diễn. Nhưng ở VN, tâm lý chung thường coi nhẹ những bộ môn này, đánh đồng họ như những người thợ vẽ Photoshop, có nơi không cần biết đến họ là ai.

Bài đọc sau đây sẽ cho các bạn biết các khái niệm cơ bản và tầm quan trọng của bộ môn thiết kế ánh sáng sân khấu, do tôi chuyển ngữ từ các tài liệu quốc tế của tác giả Bill Williams.)

Thiết kế Ánh sáng Sân khấu

PHẦN 1 / 7 Lời giới thiệu về Ánh sáng Sân khấu

1.01 Niềm vui khi Thiết kế ánh sáng

1.02 Sự phát triển của ánh sáng sân khấu

1.03 Người thiết kế ánh sáng

1.04 Mục tiêu của ánh sáng sân khấu

1.05 Phẩm chất của ánh sáng

1.06 Cường độ & độ sáng

1.07 Dạng thức & phân phối

1.08 Color, Chroma, Hue & Giá trị

1.09 Định hướng & Di chuyển

1.10 Ngôn ngữ của ánh sáng

1.01 – NIỀM VUI KHI THIẾT KẾ ÁNH SÁNG

1.) GIỚI THIỆU:

Một trong những ngành nghề xứng đáng nhất hiện nay có thể là nghề thiết kế ánh sáng làm việc trong môi trường nghệ thuật. Nó cũng có thể là một trong những ngành nghề dễ nản chí nhất trên hành tinh.

P 1- 01 copy

Người thiết kế ánh sáng sẽ không bao giờ ngừng học hỏi. Mỗi tác phẩm, dự án sẽ đưa ra những thách thức mới, những trở ngại mới, những động lực của con người mới và các vấn đề mới phải giải quyết. Bạn có thể gặp nhiều thất bại trên công việc. Đây là một phần của tiến trình nghệ thuật. Các người thiết kế ánh sáng không nên ngần ngại mà chùn bước khi có những sai lầm, nên có càng nhiều sai lầm càng tốt, chỉ cần không bao giờ mắc phải sai lầm tương tự đến lần thứ hai.

Niềm vui tuyệt vời là khi thiết kế ánh sáng cho một tác phẩm đã đáp ứng được các yêu cầu của các nhà biên soạn kịch bản và cũng có thể đáp ứng các ý đồ của giám đốc chương trình và các người thiết kế khác. Tuy nhiên, niềm vui sẽ lớn hơn nhiều khi biết rằng bạn đã thành công trong mục đích và ý đồ của bạn và bạn sẽ vô cùng xúc động khi “kích động”  được toàn bộ khán giả thông qua việc xử dụng bộ điều khiển và chương trình  ánh sáng của bạn.

Ánh sáng sân khấu không chỉ  là vấn đề chiếu sáng đơn giản như hơn 100 năm trước đây. Ngày nay, người thiết kế ánh sáng dự kiến ​​sẽ là một bậc thầy về nghệ thuật, khoa học, lịch sử, tâm lý học, truyền thông, chính trị và thậm chí đôi khi còn đọc được cả tâm hồn.

Người thiết kế sân khấu sẽ học được một cách nhanh chóng rằng mọi thứ không luôn là những gì họ thấy thể hiện. Một giám đốc yêu cầu cho “nhiều ánh sáng” trên một diễn viên, không có nghĩa là cho tất cả diễn viên. Thay vào đó, ông ta thực ra chỉ muốn “để xem các diễn viên đẹp hơn”. Người thiết kế có thể chọn:  giảm độ tương phản ánh sáng chung quanh diễn viên này, hay đơn giản hơn là yêu cầu diễn viên nghiêng mặt của mình lên một chút. Cả hai giải pháp đều giải quyết được vấn đề mà không cần “thêm nhiều ánh sáng hơn”. Vì vậy, người thiết kế ánh sáng cũng phải là một người biết lắng nghe, người phiên dịch cẩn thận và là một người có tay nghề cao.

Cuối cùng, người thiết kế ánh sáng phải là một nghệ sĩ! Họ phải hiểu biết phong cách, kết cấu, cân bằng, thẩm mỹ và cảm xúc của con người. Họ cũng phải hiểu khoa học của ánh sáng, quang học, tầm nhìn, nhận thức tâm lý học và công nghệ ánh sáng. Xử dụng những công cụ để thiết kế ánh sáng phải học cách suy nghĩ, cảm nhận và tạo ra tác phẩm bằng trái tim của mình.
Khi thiết kế ánh sáng tốt – chỉ một mình bạn biết.
Khi thiết kế ánh sáng
tồi tất cả mọi người sẽ cho bạn biết!

Mời bạn xem tiếp tại:

http://www.soundlightingvn.com/Pro-Lighting/Thiet-ke-Anh-sang-San-khau-Phan-1-01

Posted in Lighting | Tagged: , , | Leave a Comment »

Dynamic range & Head room (01)

Posted by tuyenphuc on 5 Tháng Bảy, 2011


1. Giải năng động  (Dynamic Range)

1.1 Định nghĩa

Sự khác biệt, trong decibel, giữa lớn nhất và phần yên tĩnh nhất của một chương trình được gọi là giải năng động (dynamic range) của nó. Đôi khi, phần yên tĩnh nhất (quietest) của một chương trình sẽ bị che khuất bởi tiếng noise chung quanh. Trong trường hợp này, dynamic range là sự khác biệt trong dB giữa một phần lớn nhất của chương trình và sàn (floor) tiếng noise. Nói cách khác, dynamic range xác định mức độ thay đổi tối đa trong chương trình âm thanh.

Dynamic range cũng áp dụng cho hệ thống âm thanh. Mỗi hệ thống âm thanh có một sàn vốn có tiếng noise, mà là tiếng noise điện tử tồn tại trong hệ thống. Dynamic range của một hệ thống âm thanh bằng sự khác biệt giữa mức output đỉnh (peak) của hệ thống và sàn tiếng noise âm thanh điện tử.

1.2 Dynamic Range của một show Rock tiêu biểu

Chúng ta sẽ mô tả một show rock với khoảng dynamic range rộng nhất bạn có thể gặp phải. Các mức âm thanh ở micro (không phải trong các khán giả) có thể khoảng từ 40 dB SPL (khán giả, gió, và tiếng xe chạy ồn ào tại micro trong một thời điểm rất yên tĩnh tạm thời) đến 130 dB SPL (vượt quá ngưỡng đau .. nhưng sau đó., các diễn viên lại la hét vào micro, không vào tai của ai đó). Dynamic range của show này là gì? Bạn tính được bằng cách lấy các mức đỉnh (peak) trừ đi các sàn (floor) tiếng noise:

-Mời các bạn xem tiếp tại:

http://www.soundlightingvn.com/Pro-Sound/Dynamic-range-Head-room-01

Posted in Sound | Leave a Comment »

Dùng EQ để kiểm soát tiếng hú (feedback)

Posted by tuyenphuc on 17 Tháng Sáu, 2011


(Đề tài chống tiếng hú, dù đã thảo luận khá nhiều, cũng vẫn còn nhiều vấn đề nghi vấn. Dưới đây là một bài viết nữa về đề tài này, trích từ giáo trình tôi đang biên dịch : ND).

Các thao tác cân bằng (equalizing) cho một hệ thống âm thanh để loại bỏ tiếng hú (feedback) thường được gọi là ringing out, mục đích là để giảm các đáp ứng của hệ thống tại các tần số nhạy cảm nhất mà nó đã gây ra tiếng hú. Mục đích của tiếng hú trong một hệ thống là (tin hay không, tùy) có được nhiều tần số càng tốt để hú cùng một lúc như là hệ thống đi qua được gain của nó trước giới hạn feedback. Khi một hệ thống hú nhiều tần số đồng thời, đó là một dấu hiệu cho thấy không chỉ có một hay hai tần số nổi bật cao hơn những tần số khác trong tổng số đáp ứng của hệ thống.

Một cách giải quyết các thiết lập (set) của một hệ thống dễ bị feedback là ringing out (gọi ra ngoài) hệ thống đầu tiên, sau đó điều chỉnh chất lượng âm sắc và âm lượng vừa phải. Cách giải quyết này sẽ thích hợp đặc biệt cho một hệ thống loa monitor, nơi mà các loa hướng nhiều hơn hay ít trực tiếp vào các vị trí đặt microphone và cũng có thể hữu ích bất cứ nơi nào cần phải có volume cao. (Lý tưởng nhất, thao tác này nên được thực hiện với một limiter trong hệ thống, mà nên được set với một ngưỡng tương đối thấp nên không có thiệt hại xảy ra với bất kỳ thiết bị nào trong hệ thống. Limiters sẽ được mô tả trong bài khác).

Một cách giải quyết để chống hú cho hệ thống phải được thực hiện không có khán giả:

1. Với các slider EQ đặt ở vị trí flat của nó, dần dần nâng cao gain của  hệ thống cho đến khi nó bắt đầu hơi hú ở một tần số.

(Xin mới các bạn xem tiếp tại:

http://www.soundlightingvn.com/Pro-Sound/Dung-EQ-de-kiem-soat-tieng-hu-feedback    ).

Posted in Sound | Tagged: , | Leave a Comment »

Bài tập luyện tai nghe bằng Equalizer

Posted by tuyenphuc on 27 Tháng Ba, 2011


Dưới đây một bài tập thực tế để bạn ngày càng quen thuộc với các giải tần số trong âm phổ, nó có thể hữu ích nếu làm một hay cả hai điều sau đây:

& Thiết lập (setup) một hệ thống âm thanh với một microphone, EQ (tốt hơn là một EQ 1/3 octave), bộ khuếch đại (amplifier) và loa toàn giải (full-range) (tốt hơn là một hệ thống rất nhỏ có kèm bộ hạn chế (limiter) để tránh khả năng thiệt hại cho bất kỳ bộ phận nào của hệ thống và / hay khi nghe quá lâu). Bắt đầu với tất cả các slider (fader) của EQ, cut tất cả cho tới mức mà EQ sẽ cho phép. Chọn một slider của EQ (bắt đầu với bất cứ cái nào đó ở mid-range) và nâng (boost) nó lên tới mức có thể. Nâng gain (volume) của hệ thống lên đến điểm mà nó bị sẽ bị feed back (hú), và ghi nhớ những cao độ. Bây giờ lại bắt đầu ở phía giải dưới (khoảng 40 hay 50Hz, hay ở tần số thấp nhất mà tại đó hệ thống cho phép bạn có được đủ gain để sinh ra feedback nghe được) và lập lại những thao tác trên, trong khi đặt tất cả các slider khác ở mức tối thiểu của nó. Lập lại các thao tác trên với slider kế tiếp cao hơn trong suốt toàn bộ âm phổ, trong khi cố gắng ghi nhớ các cao độ đã nghe (nếu cần thiết, bạn hum, hay phát âm tất cả các âm huýt sáo mà bạn có thể làm).

Mời các bạn xem tiếp tại:

http://www.soundlightingvn.com/Pro-Sound/Bai-tap-luyen-tai-nghe-bang-Equalizer

Posted in Sound | Tagged: , | Leave a Comment »

Loudness, hiệu ứng bù khiếm khuyết của tai con người.

Posted by tuyenphuc on 12 Tháng Hai, 2011


Trên nhiều thiết bị âm thanh, nhất là trong dòng Hifi, những thiết bị khuếch đại mở đầu như pre-amp thường có thêm một công tắc, hay nút nhấn với tên gọi là Loudness. Hiệu quả thì chắc các bạn cũng đã biết, nó làm gia tăng âm lượng tiếng bass lên đáng kể, nhất là ở giải tần thật thấp dưới 100Hz. Nhưng tại sao phải làm hiệu ứng đó đứng riêng một mình, dù rằng còn nhiều cách khác cũng có thể làm ra được như vậy? Có thể có nhiều bạn không trả lời được câu hỏi này, vì nó có liên quan sâu xa tới lĩnh vực khác, đó là thính giác của con người.

Mời các bạn coi tiếp tại: http://www.soundlightingvn.com/Pro-Sound/Loudness-hieu-ung-bu-khiem-khuyet-cua-tai-con-nguoi

Posted in Sound | Tagged: | Leave a Comment »

Nguồn Phantom cho micro condenser

Posted by tuyenphuc on 24 Tháng Mười Hai, 2010


Ở bất cứ pro mixer thông dụng nào hiện nay, những ngã input cũng tích hợp thêm 1 nguồn cung cấp điện áp 48VDC cho chủng loại micro condenser gọi là nguồn Phantom. Mixer cao cấp thì mỗi channel đều có 1 switch on-off nguồn này, loại thấp hơn thì đơn giản hóa, chỉ có 1 switch chung cho tất cả những input. Bởi thế, có rất nhiều bạn nêu thắc mắc: khi xử dụng micro dynamic, nếu quên tắt nguồn phantom, hay dùng chung micro condenser với micro dynamic mà mixer chỉ có 1 switch thỉ có ảnh hưởng gì tới micro dynamic không? Cuộn dây trong micro rất mảnh, nguồn 48 V có thể làm hư nó không? Sau đây là lời giải đáp:

Trước hết giải nghĩa về cấu tạo của micro condenser (tụ điện)……

Xin xem tiếp tại:

http://www.soundlightingvn.com/Pro-Sound/Nguon-Phantom-cho-micro-condenser

 

Posted in Sound | Tagged: | Leave a Comment »

AT nhạc live và playback, sự cân bằng âm sắc.

Posted by tuyenphuc on 17 Tháng Mười, 2010


Trong thời gian vừa qua, khi dạo một vòng các tụ điểm ca nhạc sống, tôi nhận thấy hầu hết soundman đều vướng vào một khuyết điểm không đáng có về cân chỉnh AT, đó là sự cân bằng âm sắc giữa nhạc live và playback.

Khi chơi nhạc live, có ban nhạc phụ trợ, AT tốt hay xấu là do thiết bị và người chỉnh, chuyện này không nói đến. Nhưng bỗng nhiên có ca sĩ nào đó, chưa tập trước với ban nhạc (điều hay xảy ra), bắt buộc soundman phải cho họ phải hát với phần đệm bằng đĩa, CD hay MD. Khuyết điểm bắt đầu bộc lộ từ chỗ này, tiếng nhạc phát ra từ đĩa hoàn toàn khác âm sắc với AT của ban nhạc vừa trình diễn trước đó. Tiếng nhạc này tôi nghe mờ nhạt hẳn, tùy SK lớn nhỏ mà độ sai lệch nhiều hay ít, chỗ nào tệ quá thì nghe như tiếng nhạc từ cõi âm vọng về (sic), khán giả mù tịt về AT cũng nhận ra, hoàn toàn không phù hợp với hoàn cảnh biểu diễn trên SK live, ngay cả ở những SK danh tiếng cũng không tránh khỏi khuyết điểm này. Vấn đề này là vì sao? Trên lý thuyết, tiếng nhạc đệm ở đĩa được thu ở studio phải hay hơn live band vì ở đó nó đã được mông má thêm rất nhiều. Ở đây chỉ nói về âm sắc của AT, chưa bàn tới sự việc cái hồn của bài nhạc khi trình diễn live.

Các bạn có bao giờ để ý đến vấn đề này chưa?

………

(Xin mời xem tiếp tại : http://www.soundlightingvn.com/Pro-Sound/AT-nhac-live-va-playback-su-can-bang-am-sac )

Posted in Sound | Tagged: | Leave a Comment »